Jesteś tutaj / Do poczytania dla rodziców i nauczycieli / Zasady skutecznego uczenia się i zapamiętywania czyli organizacja efektywnej pracy umysłowej

Do poczytania...dla rodziców i nauczycieli

Separator

Zasady skutecznego uczenia się i zapamiętywania czyli organizacja efektywnej pracy umysłowej

Separator
Zasady skutecznego uczenia się i zapamiętywania czyli organizacja efektywnej pracy umysłowej

Nie jest niczym odkrywczym, iż nauka wymaga czasu i cierpliwości. Istnieją jednak zasady rządzące ludzką pamięcią, których warto przestrzegać, a które w połączeniu z higieną pracy umysłowej oraz zastosowaniem określonych metod i technik mogą przynieść oczekiwany efekt.
Jak zapamiętujemy? Najłatwiej zapamiętujemy materiał przyswajany bezpośrednio lekcjach - to jest zasada świeżości. Trwale pamiętamy również materiał, z którym zaznajamialiśmy się po raz pierwszy - to jest zasada pierwszeństwa.
Czym jest efektywne uczenie się? To maksymalna zdolność do przyswajania danej, potrzebnej wiedzy a także prawidłowe jej wykorzystanie w określonym czasie. Przebiega dwuetapowo tj.: w szkole oraz w domu.

W efektywnej pracy dydaktycznej najważniejsze jest:

Przygotowywanie się do nauki (lekcji)
 
 
Aby mieć więcej czasu na czas dla siebie czy zajęcia pozalekcyjne warto wcześniej dobrze przygotować się nauki. Na początek - pobieżnie przejrzenie materiału, przeznaczonego na daną lekcję, celem wstępnego pojęcia o czym będzie mowa na danej lekcji (zapoznanie się z nowymi terminami, pojęciami itd., wykonanie notek) Dzięki temu późniejsza lekcja będzie właściwie powtórką, uzupełnieniem informacji, o których uczeń już wie z przed – wglądu, co wpływa również korzystnie na sprawniejsze sporządzanie notatek z zajęć (uczeń będzie wiedział co go czeka, co jest ważne, a co mniej). Istotne jest również stawianie sobie przed lekcją pytań, co ważnego trzeba zapamiętać (zorientowanie na cel) i podczas niej poszukiwać właśnie tych odpowiedzi (odhaczanie małych celów - pytań, które uczeń postawił sobie przed lekcją). Po wszystkim warto, aby uczeń wykonał dla samego siebie mini test (co udało się zapamiętać z lekcji).

W domu warto zadbać do spokojne odrobienie pracy domowej (w razie potrzeby korzystanie z pomocy rodziców, korepetytorów, pomocy naukowych, Internetu) i przygotowanie niezbędnych materiałów na następny dzień.
 
Aktywne słuchanie
 
Należy pamiętać, iż słyszenie i słuchanie to dwie różne rzeczy. Słyszenie jest pasywne, podczas gdy słuchanie wymaga aktywnego udziału. Słuchanie jest świadomym wysiłkiem, którego celem jest zapamiętanie, a następnie zapisanie podawanych informacji. Starajmy się unikać dodatkowych czynników rozpraszających takich jak rozmowy z kolegą/koleżanką. Na początku lekcji nauczyciele podają ważne organizacyjne uwagi, na koniec – podsumowują najważniejsze informacje oraz wskazówki do nauki – warto z tej wiedzy skorzystać.
 
Dobre notowanie
 
Sukcesowi w nauce sprzyjają dobre notatki. Jak je wykonać? Należy słuchać głównych ważnych informacji. Rozróżniać co jest ważne, co mniej. Uprzednie zapoznanie się w domu z tematem nadchodzącej lekcji będzie ułatwiało tą sprawność. Posiadanie ogólnych informacji o tym, co jest przerabiane na lekcji sprawia, iż jest to pewnego rodzaju powtórka.

Dobre notowanie to także umiejętność pisania wypracowanymi skrótami. Wykorzystajmy margines na zapisywanie uwag, myśli, pytań. Uwypuklajmy ważne informacje. Można to osiągnąć używając: wielkich, grubych liter, kolorów, podkreśleń, strzałek, ramek.

A może notatki nielinearne w formie map myśli (notatki graficzne)? Konstruując mapę mentalną należy pamiętać o odpowiedniej strukturze. Zaczynamy od głównego zagadnienia w centrum, do niego dodajemy (a można tak w nieskończoność) kolejne uzupełniające się treści. Centralny temat warto uzupełnić rysunkiem. Dodajemy główne kategorie na grubych gałęziach.

To co dookreśla dany temat/zagadnienie dopisujemy na kolejnych liniach/gałązkach, myśląc o przejrzystości, graficznej harmonii (lepiej mniej i czytelnie niż zaśmiecać mapę niepotrzebnymi wypełniaczami). Stosujmy słowa – klucze, upewniając się, że po pewnym czasie ten sam termin, będzie wywoływał jednoznaczne, określone skojarzenie.
 
Powtarzanie przyswojonych wiadomości
 
Niestety niećwiczona pamięć jest zawodna. Przeciętny uczeń po pierwszych 10-ciu minutach zaczyna gwałtownie zapominać przyswojone wiadomości. Po 24 godzinach zapomina 80% szczegółów nowego materiału.
 
Jak uczyć się żeby zapamiętać? Stosując system powtórek:
  1. powtórki zaraz po lekcji ( maksymalne10 minut po lekcji) -celem jest złapanie uciekających informacji i jeszcze raz silniejsze ich związanie,
  2. powtórki po drodze ze szkoły - można wykorzystać każdy moment, w którym akurat siedzi się w miejscu, czekanie na przystanku na autobus, jazda w autobusie itd.
  3. powtórki tego samego dnia wieczorem - podsumowująca dzień powtórka pomagająca ułożeniu się nowej wiedzy w głowie,
  4. powtórka nazajutrz w drodze do szkoły- odświeżenie zapamiętanej wiedzy,
  5. powtórki zaraz przed lekcją z danego przedmiotu – stosowana przez niektórych uczniów, – niestety pozostawiona na ostatnią chwilę- najmniej skuteczna.
 
Czynniki ułatwiające naukę:
  1. Właściwa koncentracja. Bez umiejętności skupienia się żadna edukacyjna czynność nie przyniesie wymaganych rezultatów. Niestety to uczeń powinien podjąć świadomą decyzję, że będzie się koncentrował na lekcji i nie będzie pozwalał uciekać myślom na inne tematy, szczególnie, jeśli przedmiot jest nudny lub trudny.
  2. Odpowiednie warunki zewnętrzne takie jak: dobre oświetlenie, odpowiednia temperatura zapewniająca odczucie komfortu, brak rozpraszających przedmiotów – wyłączenie radia, TV, wyłączenie lub wyciszenie telefonu, muzyka co najwyżej spokojna, relaksująca ustawiona odpowiednio cicho, miejsce pracy – biurko, ergonomiczny fotel lub krzesło, (uwaga! łóżko rozleniwia, a mózg otrzymuje informację, iż czas na sen).
  3. Czas nauki – odpowiednie dla organizmu dobranie pory dnia i dostosowanie przerw.
    Jedna „dawka” nauki powinna się zmieścić w przedziale od pół godziny do godziny. Więcej niż godzina nauki wpłynie na zbyt szybkie zmęczenie. Ucząc się należy robić przerwy nie dopuszczając do znużenia, złości czy przemęczenia. Przerwy krótkie trzeba wypełnić aktywnością fizyczną, dłuższe przeznaczyć na relaks i sen.
  4. Pozytywne nastawienie do nauki. Pozytywne nastawienie do lekcji oznacza, że uczeń zakłada, że lekcja jest warta uczenia się i uczestniczenia w niej. Nie zakłada z góry, że będzie nudna, a temat nieinteresujący i trudny. Dobrze się zapamięta, jeśli się chce zapamiętać. Nie można wmawiać sobie, że to nudne i głupie, bo wtedy w głowie nie pozostanie nic. Trzeba też myśleć pozytywnie zarówno o sobie, jak i o efekcie nauki i nie dopuszczać do świadomości myśli o braku zdolności, lenistwie, słabej pamięci.
  5. Stosowanie zasady „płodozmianu” czyli kontrastu - przeplatanie przedmiotów do nauki zróżnicowanych merytorycznie np. polski, matematyka, j. angielski itp.
  6. Rozpoczynanie nauki od najtrudniejszego materiału - w miarę rosnącego zmęczenia myśli się coraz trudniej.
  7. Poznanie własnego typu sensorycznego. Pomimo, iż informacje docierają do mózgu za pomocą pięciu zmysłów: wzroku, słuchu, dotyku, zapachu i smaku, u każdego z nas w odbiorze świata, dominuje jeden, czasem dwa lub trzy zmysły. Dlatego mówimy preferencjach sensorycznych, typie sensorycznym. Wyróżniamy 4 typy takie jak: wzrokowiec, słuchowiec, kinestetyk i tym mieszany.
 
Wzrokowcy powinni: używać kolorowych pisaków i długopisów, podkreślać, rysować, tworzyć schematy i tabele, układać krzyżówki z najważniejszych słów do zapamiętania, kluczowe słowa, wzory, daty, wnioski zapisywać na małych karteczkach i umieszczać na wysokości oczu, stosować wizualne pomoce naukowe (slajdy, filmy, fiszki), pracować w ciszy.

Słuchowcy powinni: głośno powtarzać najważniejsze do zapamiętania, uczyć się w duecie, jeżeli to możliwe rymować, śpiewać, deklamować, ułożyć krótki wiersz lub piosenkę złożoną z najważniejszych słów do zapamiętania, wykorzystać dialogi, dyskusję w grupie, nagrywać i odtwarzać najważniejsze informacje.
 
Kinestetycy powinni: uczyć się wykorzystując dynamikę całego ciała, konstruować modele przestrzenne, demonstrować pojęcia za pomocą ruchów i gestów (kalambury), powtarzając materiał chodzić po pokoju.
Stosowanie wybranych metod oraz technik efektywnego zapamiętywania i uczenia się:
 
A/Mnemotechniki – opierające się na trzech fundamentalnych zasadach takich jak:
  • asocjacja – łączy się elementy do zapamiętania z elementem mnemotechniki, na których są
  • zapamiętywane na zasadzie skojarzenia,
  • wyobraźnia – tworzenie silnych połączeń, które mają jak największe znaczenie, niezbędnych do
  • zapamiętania elementów w mnemotechnice,
  • lokalizacja – spójny system, w którym informacja będzie przechowywana, sposób na oddzielenie
  • jednej mnemotechniki od innej.
 
Przy korzystaniu z mnemotechnik istotne jest:
  • zaangażowanie zmysłów;
  • ruch- wyobrażenie osób lub przedmiotów w ruchu,
  • kolor- do wyobrażeń stosuj kombinacje, wzory, jaskrawe kolory, nierealne, nietypowo zestawione,
  • wyobrażenie wielkości- zwiększanie lub zmniejszanie rzeczywistych rozmiarów w wyobraźni,
  • wyobrażenie ilości- dziesiątki, setki tego, co trzeba zapamiętać,
  • śmieszne, karykaturalne wyobrażenia,
  • stosowanie symboli- zamiast zwykłego wyobrażenia wstaw symboliczne np. zamiast łóżka-
  • hamak,
  • porządkowanie- grupowanie i ustalanie kolejności (ważne przy systemie łączenia) według
  • jakiegoś kryterium, hierarchicznie,
  • numerowanie- dodaje szczegółowości, przydatne przy porządkowaniu,
  • pozytywne wyobrażenia- mózg chętniej je przywołuje,
  • przesada- kolorów, ilości, kształtów, dźwięków.
 
Rodzaje mnemotechnik:
 
AKRONIMY- słowa utworzone z pierwszych liter wyrazów wchodzących w skład całej grupy np. PKO, NBP, PWN; AKROSTYCHY- przeciwieństwo akronimów. Tworzenie zdań, z których pierwsze litery składają się na wyraz do zapamiętania np. Sam teraz rozluźniam ekstremalne spięcie = STRES; RYMONIMY- krótkie rymowane wierszyki ułatwiające zapamiętywanie informacji np. –uje się nie kreskuje; SYSTEM ŁĄCZENIA PARAMI- łączenie przedmiotów z listy pierwszego z drugim, drugiego z trzecim, trzeciego z czwartym itd. W wyobraźni łączymy je stosując techniki wyobrażeniowe; MNEMONICZNE HISTORYJKI- w wyobraźni tworzy się śmieszne i przerysowane sceny; SYSTEM HAKÓW - słowa służą zaczepianiu nowej informacji.
 
B/ Mapy myśli (MIND- MAPS)
C/Wizualizacja - polega na wizualizowaniu obrazów, scen, których się obawia, boi się, w których nie wie co może się stać, w których stres może całkowicie unieruchomić i zablokować wszelkie normalne reakcje.
 
D/Symulacja - role-play; symulacja naturalnych warunków, w jakich wiadomości, których się uczymy, będą musiały wyjść na światło dzienne. Można zorganizować sobie z kimś wspólną naukę i razem zasymulować klasowe środowisko.
 
E/Programowanie pamięci - pozwala zarówno zapamiętywać, jak i przypominać sobie. Za pomocą tej metody można realizować różne cele, nie tylko związane z nauką. 1. określ cel i wybierz pozytywne wspomnienie ze swojego życia 2. wyobraź sobie jak najżywiej to wspomnienie i wtedy stwórz kotwicę pamięciową np. zaciskając prawą pięść, pocierając nos itp. 3. wyobraź sobie swój cel i uruchom do niego inna kotwicę 4. wzmacniaj swoje wspomnienie aby było emocjonalnie silne 5. uruchom obie kotwice równocześnie 6. poczekaj 2 minuty by emocje ze wspomnienia i celu połączyły się 7. wyobraź sobie, że realizujesz swój cel z zapałem w przyszłości.
 
Tworzenie logicznych powiązań między częściami materiału. Stosowanie zasady – nauka przez zrozumienie – to kompletna strata czasu. Ucząc się i powtarzając trzeba zastosować metodę syntetyczno – analityczno – syntetyczną tzn.: przeczytać całość, potem jeszcze raz przeczytać podkreślając ważne informacje, podzielić tekst na niewielkie części i powtarzać każdą z nich aż do pełnego zrozumienia i zapamiętania.
 
Reasumując: efektywne uczenie się pozwala na osiąganie dobrych wyników w nauce i zapewnienie większej ilości czasu na rozwój pasji i zainteresowań. Która z metod jest najbardziej skuteczna? Nie ma patentów i szablonów. Sposobów na przyswajanie wiedzy jest zapewne tyle ile uczących się. Pewne jest jednak to, że warto. Poznanie i stosowanie zasad efektywnego uczenia się, wpływa pozytywnie na ergonomię pracy umysłowej, sprawiając, iż nauka staje się dla uczniów mniej uciążliwa, a nawet przyjemna.
 
Na zakończenie psychozabawa dla uczniów:
 
Czy umiesz się uczyć? – psychozabawa
  1. Gdy mam odrabiać lekcje
    1. czuję, że nie mam na to ochoty, ale wykonuję swój obowiązek
    2. robię to chętnie, bo wiem, że uczę się dla siebie
    3. odkładam to ciągle na później
  2. Gdy nauczyciel zapowie sprawdzian
    1. spokojnie powtarzam wiadomości
    2. zaczynam chorować
    3. muszę nadrabiać zaległości, bo nie uczę się systematycznie
  3. Kiedy się uczę
    1. chcę jak najszybciej skończyć i wyjść na dwór
    2. skupiam uwagę na tym, co chcę zapamiętać
    3. przychodzą mi do głowy bardzo różne myśli…
  4. Na moim biurku
    1. jest wszystko, czego potrzebuję w czasie odrabiania lekcji
    2. panuje artystyczny nieład, w którym gubią się ołówki i zeszyty
    3. nie mam biurka, odrabiam lekcje w kuchni lub na ławie przed telewizorem
  5. Odrabiam lekcje
    1. od razu po przyjściu ze szkoły lub bezpośrednio po lekcjach w świetlicy
    2. późnym wieczorem lub w nocy
    3. po posiłku i krótkim odpoczynku
  6. Gdy mam dużo nauki
    1. siedzę nad książkami kilka godzin bez przerwy
    2. zniechęcam się i rezygnuję
    3. robię krótkie przerwy na odpoczynek
  7. Uczę się
    1. w domu, w ciszy i spokoju, czasami w świetlicy
    2. tylko w świetlicy
    3. w szkole na przerwie
  8. Kiedy czegoś nie rozumiem
    1. staram się to pominąć, odkładam naukę na później
    2. proszę o pomoc nauczyciela, rodziców, kolegów
    3. szukam wskazówek w podręczniku, staram się rozwiązać problem
  9. Dbam, aby podczas odrabiania lekcji
    1. mój pokój był przewietrzony, nikt mi nie przeszkadzał, a wszystkie potrzebne
      do nauki rzeczy były w zasięgu ręki
    2. towarzyszyła mi ulubiona muzyka i moje zwierzątko
    3. nikt mnie nie zobaczył, bo odpisuję od kolegów na przerwie
  10. Kiedy zdarzy mi się dostać słabszą ocenę
    1. uważam, że to wina nauczyciela
    2. analizuję, jakie błędy popełniłem i staram się poprawić
    3. szybko o tym zapominam, życie toczy się dalej
  11. Nauka jest dla mnie
    1. jedną z wielu rzeczy, jakie wypełniają mi czas
    2. przykrą koniecznością
    3. okazją do poznania ciekawych zdarzeń, ludzi, świata
  12. Zdaniem nauczycieli i rodziców jestem uczniem
    1. zdolnym, aktywnym na lekcjach, ale niezbyt pracowitym
    2. mało aktywnym, ani dobrym, ani złym
    3. pracowitym, systematycznym, pilnym
 
PUNKTACJA:
Po 2 punkty za odpowiedzi: 1b, 2a, 3b, 4a, 5c, 6c, 7a, 8c, 9a, 10b, 11c, 12c
Po 1 punkcie za odpowiedzi: 1a, 2c, 3c, 4b, 5a, 6a, 7b, 8b, 9c, 10c, 11a, 12a
0 punktów za odpowiedzi: 1c, 2b, 3a, 4c, 5b, 6b, 7c, 8a, 9b, 10a, 11b, 12b]

PODSUMOWANIE:
20 – 24 p.
Znasz zasady uczenia się i umiesz je zastosować w życiu. Dzięki temu sprawnie przyswajasz wiadomości i nauka może się stać dla Ciebie fascynującą przygodą. Oby tak dalej! Na pewno będziesz odnosił wiele sukcesów w szkole i w życiu.
15 – 20 p.
Prawdopodobnie Twoje możliwości są większe niż rezultaty, które osiągasz. Mógłbyś mieć lepsze oceny i więcej satysfakcji z nauki, gdybyś był bardziej systematyczny i uporządkowany. A może brakuje ci wiary w siebie? Uważaj na lekcjach i stosuj się do wskazówek nauczyciela, a zobaczysz, że nauka nie musi być nudna.
9 – 14 p.
Chyba nie jesteś najlepszym uczniem. Musisz włożyć więcej wysiłku i chęci w odrabianie lekcji. Poproś o pomoc nauczyciela, rodziców, kolegów. Bądź systematyczny i nie zniechęcaj się trudnościami. Może warto zgłosić się na zajęcia wyrównawcze?
0 – 8 p.
Niestety, nie masz się czym pochwalić. Jeśli nie zmienisz swojego podejścia do nauki, czekają Cię spore kłopoty
 
Wykorzystane materiały:
  • „Nowoczesne uczenie się, albo ściąga z metodyki pracy umysłowej” H. Hamer

  • Ćwicz swoją koncentrację!” A. Solms

  • „Kurs szybkiej nauki” - Krzysztof Klimaj - WWW.eBookEdit.com

  • „Wyciągnij z lekcji MAX” - Krzysztof Klimaj - WWW.eBookEdit.com

  • „Panowanie nad umysłem” - Tag i Judith Powell

  • „Superpamięć” – John Brown

  • „Jak uczyć się szybko i skutecznie” – Bożena Cioch i Ewa Misiura – Kolejko

  • https://www.youtube.com/watch?v=kECHj8g6_fU

 
 
Opracowała: mgr Aneta Piotrowska-Sołtys - pedagog
Powrót

Skontaktuj się z nami już dziś

Nasz numer telefonu
81 532 80 78

Przejdż do kontaktu